Cat Ba Beyond · Đời sống địa phương
Một ngày của người dân Cát Bà diễn ra như thế nào?
Trước khi phần lớn du khách mở rèm phòng, Cát Bà đã bắt đầu làm việc. Thuyền cá đi trong ánh sáng mờ, các sạp chợ nhận hàng, còn gia đình trên bè nuôi trồng kiểm tra lồng cá sau một đêm chịu gió và thủy triều.
Không có một lịch sinh hoạt chung cho cả đảo. Ngư dân, lễ tân khách sạn, kiểm lâm và chủ quán ăn có những ngày rất khác nhau. Công việc của họ vẫn gắn với biển, du lịch, thời tiết và mùa vụ.
Trước bình minh: bến cảng bắt đầu làm việc
Ở Bến Bèo, buổi sáng bắt đầu bằng tiếng máy và đồ nghề chuyển giữa các thuyền. Thuyền viên kiểm tra nhiên liệu, lưới, dây và thời tiết trước khi ra khơi hoặc dỡ mẻ cá.
Gia đình nuôi trồng thủy sản có thể ra bè cho cá ăn, xem lồng và kiểm tra hư hại do dòng chảy hay thời tiết ban đêm. Đánh bắt và nuôi trồng vẫn là một phần kinh tế đảo bên cạnh du lịch, theo nghiên cứu về đảo Cát Bà.
Không phải ngày nào cũng theo đồng hồ. Thủy triều, gió và biển quyết định giờ bắt đầu, tuyến an toàn và việc tàu có được hoạt động hay không.
Khoảng 5 giờ sáng: chợ Cát Bà thức dậy
Cổng thông tin du lịch Cát Bà cho biết chợ trung tâm gần đường Núi Ngọc thường hoạt động từ 5 giờ sáng đến 19 giờ, bán hải sản tươi và khô, nước mắm, mật ong cùng hàng thiết yếu. Giờ mở cửa có thể thay đổi.
Trong những giờ đầu, người dân mua đồ trước khi đi làm, tiểu thương sắp xếp hải sản, chủ quán chọn nguyên liệu cho bữa trưa và tối. Cá, tôm, mực, sò ốc ở cạnh rau, trái cây và hàng hóa từ những nơi khác trên đảo hoặc đất liền.
Quán ăn sáng gần đó phục vụ nhanh: một tô bún, bánh mì hoặc xôi, rồi một ly cà phê. Khách tham quan nên tránh chặn lối đi hẹp và hỏi ý kiến trước khi chụp ảnh người bán.
Buổi sáng: du lịch hòa vào nhịp đảo
Đến giữa buổi, thị trấn Cát Bà đổi nhịp. Xe đón khách, hướng dẫn viên xác nhận chỗ, khách sạn chuẩn bị phòng, còn thủy thủ đoàn đón người đi Vịnh Lan Hạ.
Du lịch tạo việc làm ngoài tàu và khách sạn. Một nghiên cứu về du lịch cộng đồng ở Việt Hải mô tả cơ hội địa phương từ lưu trú, bữa ăn và dịch vụ cho khách. Đó là một phần của kinh tế đảo, bên cạnh cung cấp hải sản, vận tải, đánh bắt và nuôi trồng.
Một người chở khách ra cảng, người khác cung cấp nguyên liệu cho quán. Một gia đình có thể cho thuê phòng mùa hè và làm thêm nghề khác khi vắng khách. Đó là ví dụ về sự kết nối giữa các ngành, không phải lịch cố định của mọi cư dân.
Xa thị trấn: một nhịp sống khác
Thị trấn không đại diện cho cả đảo. Ở Việt Hải, sinh hoạt có thể gồm trồng trọt, làm vườn, sửa nhà và du lịch cộng đồng. Người dân có thể cho thuê xe đạp, nấu ăn, dẫn khách hoặc làm homestay.
Nơi khác có người làm ở trường học, cửa hàng, cơ quan, xưởng, công trường, ngành vận tải và bảo tồn. Kiểm lâm và nhân viên môi trường có lịch khác với người làm khách sạn hoặc quán ăn, nhất là khi tuần tra và theo dõi động vật hoang dã.
Giữa trưa: nắng nóng, bữa ăn và chuẩn bị
Những tháng nóng, công việc ngoài trời thường chậm lại lúc trưa. Gia đình và người lao động nghỉ ăn, trong khi bếp nhà hàng chuẩn bị đón đoàn.
Trên tàu tham quan ngày, bữa trưa có thể được phục vụ giữa vịnh. Nhân viên khách sạn dọn phòng, đón khách; tiểu thương giữ hải sản và rau quả tránh nóng; thủy thủ dọn boong, tiếp nhiên liệu và chuẩn bị đồ cho chuyến chiều.
Bữa cơm nhà có thể là cơm chung với cá, rau và canh theo nguyên liệu có trong ngày, không phải mâm hải sản lớn dành cho khách du lịch.
Buổi chiều: mùa vụ quyết định khối lượng công việc
Mùa hè có thể là chuỗi ngày khách sạn kín phòng, cảng đông và quán ăn làm muộn. Mùa mát hoặc vắng khách cho một số gia đình thêm thời gian sửa chữa, bảo dưỡng và làm nghề khác.
Thời tiết có thể làm đảo lộn kế hoạch. Gió mạnh, mưa lớn hay lệnh hạn chế tàu xuất bến khiến tour hủy, thuyền cá chậm và quán ít khách. Với người làm việc trên biển, thích ứng với điều kiện ấy là chuyện thường ngày.
Buổi chiều cũng là lúc giao ca: tàu ngắn ngày trở về, quán nhận hàng, khách sạn hoàn tất nhận phòng và tiểu thương chuẩn bị đón khách tối.
Hoàng hôn: thuyền về, bếp bắt đầu bận
Khi nắng dịu, tàu trở về, đồ nghề được dỡ xuống và khách về thị trấn. Nhà hàng hải sản chuẩn bị bếp nướng, bể cá và bàn ăn.
Với một số gia đình, tối là lúc đầu tiên trong ngày được ăn cùng nhau. Bữa cơm có thể là cơm, cá, rau và canh. Nhưng đầu bếp, phục vụ, lễ tân, người bán hàng và tài xế còn tiếp tục làm việc.
Cũng theo cổng thông tin du lịch, Chợ đêm Cát Bà trên đường 1/4 thường mở từ 18 giờ đến 22 giờ, bán đồ ăn vặt, hải sản khô và quà lưu niệm. Vị trí và cách hoạt động có thể thay đổi theo mùa.
Ban đêm: đảo yên tĩnh, nhưng không đồng đều
Đường ven biển có thể còn náo nhiệt khi phố dân cư đã lắng xuống. Gia đình chuẩn bị cho sáng mai, trẻ em học bài, còn người sống nhờ biển xem dự báo thời tiết.
Một số người ở bè nổi vẫn có thể kiểm tra thiết bị. Khách sạn và tàu nghỉ đêm tiếp tục phục vụ khách. Đảo không hoàn toàn ngừng nghỉ; các nhóm người nối tiếp nhau trong ngày làm việc.
Vì vậy, một ngày của người dân Cát Bà không phải một câu chuyện nên thơ duy nhất. Đó là mạng lưới sinh hoạt nối cảng, chợ, bè nuôi, khách sạn, làng và khu bảo tồn. Hiểu nhịp ấy, du khách sẽ thấy Cát Bà không chỉ là cửa ngõ ra Vịnh Lan Hạ.
