Cat Ba Beyond · Cuộc sống làng chài và văn hóa địa phương
Người dân chuẩn bị ứng phó bão ở Cát Bà như thế nào?
Khi bão tiến gần Cát Bà, thay đổi đầu tiên thường xuất hiện trên mặt nước: tàu du lịch ngừng chạy, tàu cá về nơi trú, gia đình trên bè gia cố lồng nuôi và người dân đưa đồ khỏi nơi trống trải. Biển có thể vẫn yên, nhưng không thể đợi gió mạnh mới chuẩn bị.
Tài sản có thể sửa chữa; sơ tán quá muộn có thể trả giá bằng tính mạng.
Chuẩn bị từ dự báo
Người dân theo dõi dự báo, thông báo của cảng và chỉ đạo của chính quyền. Chủ tàu trao đổi thông tin về gió, sóng và chỗ neo. Tàu phải có thời gian quay về từ ngư trường hay tuyến du lịch, qua cửa cảng và tìm nơi trú trước khi thời tiết xấu đi.
Khi cơ quan chức năng dừng hoạt động trên biển, tàu cá, phà, tàu du lịch và phương tiện nhỏ phải tuân thủ. Việc hủy chuyến nhằm bảo vệ người đi và thủy thủ đoàn. Chính quyền Cát Hải từng công bố hoạt động kiểm đếm tàu và sơ tán trước bão.
Neo giữ tàu cá và tàu du lịch
Về cảng mới là bước đầu. Chủ tàu kiểm tra dây, neo, động cơ và thiết bị khẩn cấp; buộc chặt đồ rời và tuân theo chỉ dẫn của cảng vụ, biên phòng và chính quyền về vị trí neo.
Hướng dẫn phòng chống thiên tai nhấn mạnh rằng vào khu trú bão không đồng nghĩa đã an toàn. Cần neo đúng cách, không chắn luồng và không ở lại tàu khi bão ảnh hưởng hoặc có lệnh sơ tán.
Bảo vệ bè nuôi cá
Với hộ nuôi cá trên Vịnh Lan Hạ, bão đe dọa cả nhà và sinh kế. Lồng lưới, khung nổi, lối đi và kho đều chịu tác động của sóng gió, dòng chảy.
Trước khi nguy hiểm, người nuôi có thể:
- Kiểm tra, gia cố hệ neo
- Siết hoặc bổ sung dây buộc
- Vá lưới rách
- Cố định khung lồng và các phần bè
- Đưa dụng cụ, nhiên liệu và vật rời vào chỗ an toàn
- Chuyển giấy tờ, đồ giá trị lên bờ
- Kiểm tra cửa lồng cá
- Tuân thủ lệnh sơ tán
Dây lỏng có thể khiến các lồng va nhau; lưới rách có thể làm mất đàn cá nuôi nhiều tháng. Chuẩn bị sớm giảm những thiệt hại có thể tránh.
Vì sao phải rời bè nổi?
Ở lại tàu hay bè để giữ tài sản là điều rất nguy hiểm. Thời tiết có thể đổi nhanh và cứu hộ khó hơn khi sóng gió đã mạnh. Hướng dẫn phòng chống thiên tai của Việt Nam yêu cầu sơ tán người khỏi lồng bè, bãi nuôi và không để ai ở lại tàu neo, bè nổi hay chòi canh khi bão đổ bộ.
Rời tài sản gắn với nhiều năm lao động rất khó, nhưng tính mạng là ưu tiên. Khi có lệnh, gia đình đến nhà kiên cố hoặc nơi trú được chỉ định và chỉ trở lại khi được phép.
Chuẩn bị nhà trên đảo
Trên bờ, gió có thể tốc mái, vỡ cửa kính và cuốn đồ rời. Mưa lớn có thể ngập đường hoặc gây sạt lở ở sườn dốc. Hộ dân đóng cửa, gia cố phần mái yếu, chuyển xe, đồ đạc đến chỗ an toàn, cất đồ trên ban công và mái nhà, thông thoát cống nếu có thể. Nhà yếu, vùng trũng hay quá trống trải có thể phải sơ tán sớm.
Thực phẩm, nước và liên lạc
Bão có thể làm mất điện, gián đoạn di chuyển, sóng điện thoại và việc mua sắm. Nhu yếu phẩm có thể gồm:
- Nước uống và thức ăn dễ chuẩn bị
- Thuốc thiết yếu và bộ sơ cứu
- Đèn pin, pin dự phòng
- Điện thoại, sạc dự phòng đã nạp đầy
- Giấy tờ bọc chống nước
- Đồ vệ sinh, quần áo, chăn
- Radio nếu có
Gia đình lưu số điện thoại quan trọng, báo người thân kế hoạch sơ tán và giữ pin để liên lạc sau bão.
Hàng xóm giúp nhau
Người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ nhỏ và người ở một mình có thể cần hỗ trợ chuyển đồ, đến nơi trú. Chủ tàu giúp nhau xử lý dây nặng; hộ nuôi gia cố bè lân cận rồi sơ tán. Chính quyền, biên phòng và đội cứu hộ kiểm tra tàu thuyền, điểm nguy hiểm và tiến độ di dời. Chỉ dẫn có thể thay đổi theo đường đi của bão.
Trong khi bão đi qua
Người dân ở trong nơi trú, tránh cửa kính; không ra bờ biển để xem sóng, chụp ảnh hay kiểm tra tàu. Gió tạm lặng không có nghĩa nguy hiểm đã qua. Cần chờ thông tin đáng tin cậy trước khi rời chỗ trú. Sau gió mạnh, đường ngập, cây đổ, sườn dốc mất ổn định và dây điện hỏng vẫn có thể nguy hiểm.
Trở lại sau bão
Trước khi về, người dân chờ thông báo an toàn. Trên bờ cần đề phòng cây đổ, tường yếu, kính vỡ, mái hỏng, dây điện trần và nước ngập che giấu vật sắc hay hố. Nước uống, thực phẩm cũng có thể bị nhiễm bẩn.
Ở bến, chủ tàu và hộ nuôi đánh giá thiệt hại trước khi bước lên phương tiện. Dây neo có thể còn căng mạnh, lối đi mất ổn định và khung lồng đã xê dịch. Vẫn cần áo phao và quy trình làm việc an toàn dù trời đã quang.
Khôi phục tàu và bè
Tùy mức độ bão, việc phục hồi có thể kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tháng. Gia đình sửa nhà, thu hồi đồ và dọn rác. Thủy thủ kiểm tra vỏ, máy, chân vịt và điện trước khi ra biển. Hộ nuôi đếm cá còn lại, vá lồng, thay khung và phao hỏng; cộng đồng thường giúp nhau khi vật tư và nhân lực khan hiếm.
Du lịch cũng mở lại từng bước, sau khi đường, cảng, tàu và điểm tham quan được kiểm tra. Một buổi sáng nắng sau bão không đồng nghĩa mọi tuyến đã hoạt động an toàn.
Du khách nên làm gì?
Hãy nghiêm túc với cảnh báo bão dù ngoài khách sạn còn dễ chịu. Biển khơi có thể xấu nhanh hơn trong thị trấn. Du khách nên:
- Tuân thủ thông báo chính thức và hướng dẫn khách sạn
- Chấp nhận việc hủy tour, phà hoặc xe
- Tránh bãi biển, vách đá và điểm ngắm sát bờ
- Không lên tàu trái phép khi tuyến biển đóng
- Giữ hộ chiếu, tiền và thiết bị điện tử khô
- Sạc điện thoại, pin dự phòng
- Dự phòng thời gian đi lại
- Linh hoạt chỗ ở và ngày rời đảo
Đơn vị đáng tin cậy ưu tiên an toàn hơn lịch trình. Không chuyến ngắm hoàng hôn, chèo kayak hay nối xe nào đáng để bỏ qua cảnh báo bão.
Kinh nghiệm địa phương đi cùng chỉ dẫn chính thức
Người Cát Bà hiểu nơi neo trống trải, dòng chảy và phần bè cần gia cố trước. Nhưng kinh nghiệm không thể thắng bão. Ứng phó an toàn là kết hợp hiểu biết địa phương với dự báo, lệnh đóng biển, sơ tán và hướng dẫn chuyên môn.
Trình tự chuẩn bị gồm theo dõi dự báo, về bờ sớm, buộc tàu và bè, bảo vệ nhà, tích trữ nhu yếu phẩm, rời vùng nguy hiểm và chờ được phép mới trở lại. Việc ấy có thể cứu tài sản; quan trọng hơn, cứu người.
Liên hệ Cat Ba Beyond để điều chỉnh kế hoạch an toàn khi thời tiết thay đổi
