Cat Ba Beyond · Cuộc sống làng chài và văn hóa địa phương
Người dân sống trên Vịnh Lan Hạ lấy nước ngọt ở đâu?
Sống giữa biển, các gia đình ở Vịnh Lan Hạ vẫn không thể dùng nước biển để uống, nấu ăn hoặc tắm giặt. Khử muối đòi hỏi thiết bị và năng lượng mà các hộ nhà bè truyền thống thường không có. Vì vậy, họ chủ yếu hứng nước mưa và mua nước ngọt chở từ đảo Cát Bà bằng thuyền.
Hứng nước mưa từ mái nhà
Vào mùa mưa, mái nhà nổi là bề mặt hứng nước quý giá. Máng xối dẫn nước vào bồn, thùng hoặc vật chứa đặt trên bè. Cách này không cần nhiên liệu hay chuyến đi vào bờ. Mái đủ rộng và bồn đủ lớn giúp tích trữ nước cho những ngày sau.
Lượng nước phụ thuộc vào tần suất và cường độ mưa, diện tích và tình trạng mái, dung tích bồn, thất thoát do rò rỉ hoặc tràn, số người dùng và độ phù hợp của nước với mục đích sử dụng. Một đợt khô kéo dài có thể làm cạn nước dự trữ nhanh, nhất là khi gia đình cần nước để nấu ăn, vệ sinh và giặt giũ.
Vì sao có thể bỏ đi nước mưa đầu trận?
Bụi, lá cây, hơi muối, côn trùng và phân chim có thể bám trên mái giữa hai trận mưa. Dòng nước đầu tiên cuốn chúng vào hệ thống chứa. Một hệ thống được quản lý tốt có thể chuyển dòng nước đầu này ra ngoài trước khi hứng phần nước tiếp theo; đó là thiết bị tách nước mưa đầu trận.
CDC lưu ý nước mưa không tự động an toàn để uống và khuyên bảo dưỡng hệ thống, ngăn rác bẩn, tách dòng chảy đầu khi có thể. Mái, máng và bồn cần được vệ sinh định kỳ. Máng hỏng làm thất thoát nước; bồn không đậy có thể bị bụi, côn trùng hoặc động vật làm bẩn.
Nước mưa được chứa trên bè như thế nào?
Tùy hộ, nước được giữ trong bồn, thùng hoặc bình kín đặt ở vị trí chịu tải an toàn. Nước rất nặng; trên bè nổi, vị trí đặt bồn ảnh hưởng đến cân bằng. Vật chứa phải được cố định để không xê dịch khi bè chuyển động theo sóng.
Hướng dẫn kỹ thuật của WHO khuyến nghị giữ máng sạch, bồn có nắp, lọc rác và xử lý dòng nước đầu phù hợp. Gia đình còn phải kiểm tra rò rỉ: mất nước dự trữ trên vịnh có thể buộc họ đặt thêm một chuyến giao bằng thuyền.
Mua nước ngọt từ người cung cấp
Nước mưa không đủ tin cậy quanh năm. Khi dự trữ thấp, gia đình có thể mua nước ngọt chở từ đất liền. Thuyền tiếp tế hoặc bè bán hàng đưa nước từ Cát Bà tới rồi chuyển vào các bình chứa của hộ. Họ cũng có thể chở nhiên liệu, đá lạnh, thực phẩm và đồ thiết yếu. Một bài mô tả Cái Bèo dành cho du khách nhắc tới bè bán nước ngọt cùng dầu diesel và đá.
Nước trở thành khoản chi của gia đình, gồm cả lưu trữ và vận chuyển. Việc giao hàng phụ thuộc vào thuyền, khoảng cách tới bờ, thời tiết, sức chứa, lượng mua và lối vào giữa các bè, lồng cá. Hộ ở sâu trong vịnh càng cần tính trước; đợi cạn hết nước mới gọi có thể gặp rủi ro nếu thời tiết xấu làm chậm chuyến giao.
Mọi nguồn nước ngọt được giao đều uống được sao?
Không hẳn. “Nước ngọt” chỉ cho biết đó không phải nước biển; điều đó không chứng minh nước đạt chuẩn uống. Nước dùng rửa sàn hay dụng cụ có thể không phù hợp để uống, nấu ăn hoặc đánh răng.
Gia đình có thể dùng nước đóng chai hoặc nước đã xử lý thích hợp. Cách xử lý phụ thuộc vào nguồn và chất gây ô nhiễm. Đun sôi diệt được nhiều mầm bệnh nhưng không loại bỏ mọi hóa chất. Khách nên làm theo khuyến cáo y tế địa phương, không coi nước trong là chắc chắn an toàn.
Gia đình tiết kiệm nước thế nào?
Khi từng lít nước đều phải hứng hoặc mua rồi chở bằng thuyền, tiết kiệm là việc hằng ngày. Họ có thể sửa bình rò rỉ sớm, đậy kín nước dự trữ, tách nước uống khỏi nước vệ sinh, chỉ dùng lượng cần thiết khi rửa thiết bị, mua trước mùa khô, tận dụng những trận mưa phù hợp và theo dõi mực nước trong bồn.
Mỗi hộ có cách làm khác nhau tùy quy mô gia đình, thu nhập, vị trí, chỗ chứa và khả năng tiếp cận người bán.
Trước bão cần làm gì?
Bão mang mưa nhưng cũng có thể làm bẩn hoặc hỏng hệ thống hứng nước. Gió đưa muối và rác lên mái; chuyển động mạnh làm lỏng máng, nắp và bình chứa. Trước thời tiết xấu, gia đình cố định bồn. Sau bão, mái và máng có thể phải được vệ sinh trước khi hứng nước tiếp.
Nếu bồn bị nhiễm bẩn, không nên mặc nhiên dùng nước để uống; có thể cần làm sạch, kiểm tra hoặc xử lý phù hợp.
Vì sao du khách nên hiểu hệ thống này?
Khách có thể ghé nhà bè, rửa tay hay xin thêm đồ uống mà không nghĩ nước đến bằng cách nào. Khác khách sạn nối với đường nước đô thị, gia đình có thể đã hứng nước qua từng trận mưa hoặc trả tiền để thuyền chở tới.
Hãy tránh lãng phí, không tự mở bồn hay chạm vào thiết bị hứng nước, và đừng cho rằng mọi vòi đều có nước uống được. Nếu được mời dùng nước, hãy hỏi đó có phải nước uống không.
Nước ngọt cho thấy một phần đời sống ít được chú ý trên Vịnh Lan Hạ: lưu trữ, vận chuyển, bảo dưỡng và những quyết định cẩn thận mỗi ngày.
